1. Spanje: ligging en algemene informatie

Spanje ligt in Zuidwest-Europa en heeft een lagere bevolkingsdichtheid (85,8 inwoners/km²) dan België (382 inwoners/km²). De bevolking is ongelijk verdeeld, met stedelijke concentraties in regio's als Madrid en Barcelona. 

3. Spaanse onderwijsstructuur

Het onderwijsbeleid op macroniveau wordt in Spanje gevormd op drie bestuursniveaus. Als eerste op nationaal niveau is erhet Ministerio de Educación, Formación Profesional y Deportes is verantwoordelijk voor het nationale onderwijsbeleid. Het ministerie stelt de curricula op en bepaalt de algemene regelgeving. Fundamentele veranderingen worden geregeld via organieke wetten (Leyes Orgánicas). Onderwijs is een belangrijk politiek thema in Spanje, met terugkerende debatten over religieuze invloed in scholen, centrale examens, selectiecriteria, en de verhouding tussen beroeps- en universitair onderwijs.

Als tweede zijn er de 17 autonome regio's (Comunidades Autónomas), die elk hun eigen ministerie of departement van onderwijs hebben. Zij mogen tot 50% van het leerplan aanpassen en zijn verantwoordelijk voor de uitvoering van het beleid op hun grondgebied. Dit leidt tot regionale verschillen in bijvoorbeeld de vakantieregeling of taalbeleid.

Als laatste, op lokaal niveau hebben zij degemeenten (Ayuntamientos) die de infrastructuur van kleuterscholen en lagere scholen beheren en aanvullende diensten kunnen organiseren zoals buitenschoolse activiteiten.

Op mesoniveau onderscheidt het Spaanse onderwijssysteem drie schooltypes: Colegios Públicos ookwel openbare scholen (staatsgefinancierd), Colegios Concertados gesubsidieerde privéscholen (vaak religieus) en Colegios Privados volledig particuliere scholen (internationaal of tweetalig).

Het onderwijssysteem is opgedeeld in verschillende onderwijsniveaus. Als eerste de educación Infantil 0–6 jaar, het is niet verplicht en is verdeeld in twee fasen 0–3 jaar en 3–6 jaar. De tweede fase is meestal gratis in openbare instellingen. Daarna is er de educación Primaria 6–12 jaar een verplicht basisonderwijs met aandacht voor lezen, schrijven, rekenen, logica en communicatievaardigheden. Vanaf 12 jaar moeten leerlingen verplicht naar het Educación Secundaria Obligatoria (ESO) 12–16 jaar bij succesvolle afronding ontvangt de leerling een diploma. Bij onvoldoende prestaties wordt een certificaat uitgereikt.

Op microniveau ligt de pedagogische verantwoordelijkheid binnen de klas bij de leerkrachten. Zij geven concreet vorm aan het curriculum binnen de kaders van nationale en regionale richtlijnen. De lespraktijk is in Spanje klassikaal georganiseerd, met nadruk op mondelinge en schriftelijke communicatie, cognitieve ontwikkeling en discipline. De zomervakantie is doorgaans langer dan in België, en er zijn verschillen tussen regio's in pedagogische accenten en lesmethoden.

Leerkrachten spelen een sleutelrol in het pedagogisch proces, waarbij ze niet alleen het curriculum uitvoeren, maar ook inspelen op de sociaal-culturele context van hun regio. De regionale autonomie maakt het mogelijk onderwijs af te stemmen op lokale noden en talen, zoals het Catalaans, Baskisch of Galicisch, wat ook in de klaspraktijk tot uiting komt.

4. Levenskwaliteit van leerkrachten

Spaanse leerkrachten verdienen minder dan hun Belgische collega's. Een Spaanse leerkracht in het secundair onderwijs verdient gemiddeld €30.900 per jaar (variërend van €28.000 tot €36.000), terwijl in België het gemiddelde tussen €32.000 en €50.000 ligt. Volgens dr. Gerard Pamplona zou het Spaanse loon met 20% verhoogd moeten worden om het verlies door de crisis van 2008 te compenseren. De werkdag in Spanje loopt meestal van 8:00 tot 14:30, korter dan in België. Spaanse leerlingen mogen al vroeg in hun schooltraject keuzevakken volgen. Om een vaste benoeming te verkrijgen, moeten leerkrachten in Spanje een staatsexamen (oposiciones) afleggen, wat in België niet verplicht is.

5. Onderwijs in de maatschappij

Onderwijs wordt in Spanje erkend als een cruciale factor voor economische ontwikkeling. Een hogere scholingsgraad biedt betere carrièrekansen. Daarom investeert het land sterk in beroepsopleidingen binnen industrie en technologie. Het aantal universiteitsstudenten stijgt, terwijl het aantal schooluitvallers daalt.

6. Opleiding van de leerkrachten

In Spanje is voor het kleuter- en basisonderwijs een vierjarige universitaire bachelor vereist. Voor het secundair onderwijs geldt een bachelor- of masterdiploma in het vakgebied, aangevuld met een verplichte lerarenopleiding: de Máster Universitario en Formación del Profesorado. Voor buitenschoolse activiteiten volstaat meestal ervaring of een specifieke opleiding, maar een diploma is niet altijd vereist.​ 

7. Waardering van het lerarenberoep

Volgens Jordi Alvares en Alfons Moreno voelen veel Spaanse leerkrachten zich ondergewaardeerd. Ouders volgen de schoolloopbaan van hun kinderen nauwlettend en stellen hoge eisen aan leerkrachten, wat leidt tot extra druk. Leerlingen nemen hierdoor minder eigen verantwoordelijkheid. De constante controle en het gebrek aan erkenning maken het beroep uitdagend en emotioneel belastend.